شرکت کشت و صنعت رعنا اولین و بزرگترین تولیدکننده نهال خرمای کشت و بافتی در ایران است. این شرکت با تولید نهال کشت و بافت خرما، نه تنها پایهگذار این صنعت در کشور شد که ایران را به یکی از فعالان قدرتمند این حوزه در دنیا نیز تبدیل کرد. در حال حاضر تولید نهال کشت و بافت خرما به جز ایران تنها در چند کشور آمریکا، اسرائیل، فرانسه، انگلیس و اسپانیا صورت میگیرد و ایران با حضور و فعالیت کشت و صنعت رعنا یکی از رقیبهای قدرتمند و بنام این صنعت در دنیا به شمار میرود. ایران پس از انگلستان، دومین دارنده تکنولوژی تولید نهال خرما به روش کشت بافت در جهان است و باتوجه به اینکه قیمت نهال خرمای کشت و بافتی تولید شده در ایران مناسبتر از سایر کشورهای تولید کننده است، گزینه مناسبی برای مشتریان خارجی محسوب میشود.
روشهای عملی برای رفع و کاهش مشکل میوههای پارتنوکارپیک در نخلهای خرما که از طریق کشت بافت تولید شدهاند شامل موارد زیر است:
- بهبود تکنیکهای گردهافشانی
- گردهافشانی دستی: انجام دقیق و بهموقع گردهافشانی با استفاده از گرده سالم و قابلاعتماد از نخلهای نر سالم. در صورت عدم موفقیت در تلقیح اولیه، گردهافشانی را تکرار کنید.
- کنترل کیفیت گرده: ذخیره گرده در شرایط مناسب برای حفظ قابلیت زندهمانی آن و جلوگیری از قرار گرفتن در معرض رطوبت و دماهای شدید.
- زمانبندی مناسب: گردهافشانی در شرایط آب و هوایی مطلوب (مانند عدم وجود بادهای شدید یا رطوبت بالا) برای افزایش احتمال موفقیت در تلقیح.
- مدیریت کوددهی
- کوددهی متعادل: تأمین میزان کافی از عناصر ماکرو و میکرو، بهویژه:
- نیتروژن (N): حمایت از رشد رویشی و زایشی.
- پتاسیم (K): بهبود تشکیل میوه و کیفیت آن.
- کلسیم (Ca) و منیزیم (Mg): افزایش سلامت کلی گیاه و توسعه میوه.
- افزودنیهای خاص: استفاده از کودها یا اسپریهای برگی غنی از اسیدهای آمینه، بهویژه متیونین، برای رفع کمبودهای مرتبط با فنوتیپهای پارتنوکارپیک.
- روشهای آبیاری
- آبیاری منظم: جلوگیری از تنش آبی در مراحل گلدهی و میوهدهی، زیرا این موضوع میتواند گرایش به پارتنوکارپی را تشدید کند.
- مدیریت زهکشی: جلوگیری از غرقاب شدن خاک، که میتواند بر سلامت ریشه و تعادل هورمونی اثر منفی بگذارد.
- هرس و مدیریت تاج درخت
- تنک کردن گلآذینها: حذف خوشههای اضافی گل برای تخصیص انرژی بیشتر به میوههای کمتر، که منجر به توسعه بهتر و کاهش تشکیل میوههای غیرطبیعی میشود.
- هرس برگها: حفظ نسبت مناسب برگ به گلآذین برای بهینهسازی بهرهوری فتوسنتزی.
۵. استفاده از درمانهای هورمونی
- کاربرد تنظیمکنندههای رشد گیاهی (PGRs):
- اسپری گلها با اکسینها (مانند IAA) و جیبرلینها (مانند GA3) در مرحله گلدهی برای حمایت از تشکیل طبیعی میوه.
- پرهیز از استفاده بیش از حد از اسید آبسیزیک (ABA) که میتواند مانع توسعه میوه شود.
- زمانبندی مناسب: استفاده از تنظیمکنندههای رشد گیاهی در مراحل خاص رشد برای تقلید از سیگنالهای هورمونی طبیعی.
- مدیریت خاک و محیط زیست
- آزمایش خاک: آزمایش منظم خاک برای تعیین pH، باروری و سطح مواد مغذی. اصلاح خاک برای حفظ شرایط رشد بهینه.
- مالچپاشی: استفاده از مالچ ارگانیک برای حفظ رطوبت خاک و تنظیم دما در اطراف ریشهها.
- بهینهسازی میکروکلیما: استفاده از بادشکنها یا ساختارهای سایهبان برای محافظت از گلها در برابر استرسهای محیطی.
۷. پایش و مدیریت آفات و بیماریها
- بازدید منظم برای شناسایی آفات مانند کنهها یا بیماریهایی که ممکن است بر گلدهی و میوهدهی تأثیر بگذارند.
- استفاده از تکنیکهای مدیریت یکپارچه آفات (IPM) برای کاهش استرس گیاه.
۸. رفع مشکلات مرتبط با کشت بافت
- ارزیابی میدانی: انجام غربالگری دقیق روی گیاهان کشتبافتی قبل از کاشت برای شناسایی و حذف گیاهانی که نشاندهنده تغییرات سوماکلونال هستند.
- عادتدهی تدریجی: عادتدهی تدریجی گیاهان کشتبافتی به شرایط مزرعه برای کاهش استرس و تشویق توسعه فیزیولوژیکی طبیعی.
۹. پایش دادهها و ثبت سوابق
- نگهداری سوابق دقیق از گلدهی، نرخ موفقیت گردهافشانی و توسعه میوه.
- پایش و مقایسه الگوهای رشد نخلهای کشتبافتی با نخلهای تکثیر سنتی.
با تلفیق این روشهای میدانی، کشاورزان میتوانند بهطور قابل توجهی انتقال نخلهای کشتبافتی دارای پارتنوکارپی به میوهدهی طبیعی را بهبود بخشند.
تكثيــر نهــال از طريــق كشــت بافــت :
ريــز ازديــادی بــه روشــی اطـلـاق ميشــود كــه بــا قــرار دادن بافتهــای قابــل تکثیــر گيــاه در شــرايط خــاص اقــدام بــه توليــد انبــوه گياهــان يكنواخــت، ســالم و عــاری از هرگونــه بيمــاری و ويــروس میگــردد. اهميــت ايــن روش در تكثيــر نخــل خرمــا بــه دليــل دسترســی بــه انبــــوه نهالهــای خرمــای يكنواخــت در مقايســه بــا پاجوشهــای محــدود هــر نخــل خرمــا، در شــرايط متــداول اســت.نهال هـای كشـت بافـت تـا رسـيدن بـه مرحلـه تحويـل، شـرايط بسـيار دشـوار آزمايشـگاه، اتاقهـاي از نظــر كيفــي مــورد ارزيابــي قــرار ميگيرنــد تــا بتدريــج مرطــوب و گلخانــه را طــي ميكننــد و مرتبــا آمادگــی پذيــرش شــرايط طبيعــی را بيابنــد. بنابرايــن الزم اســت ايــن رونــد تدريجــی در ســازگاری نهال هــا بــا شــرايط طبيعــی تــا كاشــته شــدن نهــال در نخلســتان همچنــان ادامــه يابــد.اوليــن گام در راه نگهــداری و پــرورش نهالهــا احــداث گلخانــه مناســب اســت. ضمــن آنكــه همــواره الزام اســت بــا مديريــت و نظــارت دقيــق در حــل مشــكالت گلخانــه بــا فراهــم كــردن بســتر مناســب بـرای نهـال، آبيـاري بـه موقـع، تنظيـم نـور، كوددهـی الزم، مبـارزه بـا آفـات و غيـره نهالهـا را آمـاده بـرای كاشـت در نخلسـتان نمـود. کشت و صنعت رعنا تاکنون بیش از 4 میلیون نهال کشت بافتی خرما تولید و روانه بازارهای داخلی و خارجی کرده است. در حال حاضر ارقام پیارم، برحی، خنیزی، مجول، غنامی و زاهدی در مجتمع بیوتکنولوژی گیاهی رعنا تولید میشوند اما این شرکت قابلیت تکثیر ارقام سفارشی به درخواست مشتریان را نیز دارد.
مزایای نهالهای کشت بافت در شرایط کمبود منابع آبی:
افزایش مقاومت به خشکی: نهالهای کشت بافت اغلب از گونههای خاص و مقاوم به خشکی تکثیر میشوند. در فرآیند کشت بافت، میتوان گیاهان را طوری تنظیم کرد که با نیازهای آبی کم سازگاری داشته باشند و همچنین نسبت به تغییرات اقلیمی مقاومتر شوند. برای مثال، برخی گونههای گردو و خرما که از طریق کشت بافت تکثیر میشوند، بهویژه در شرایط کم آبی، نتایج قابل قبولی نشان دادهاند.
.
بهبود جذب مواد مغذی: این نهالها به دلیل سازگاری ژنتیکی خود، از جمله داشتن سیستم ریشهای قویتر، میتوانند مواد مغذی را بهتر از خاکهای فقیر استخراج کنند. این مزیت باعث میشود که در خاکهای شور یا با کمبود عناصر مهم مانند پتاسیم و فسفر نیز رشد مناسبی داشته باشند.
.
بازدهی بالاتر و کیفیت محصول: نهالهای کشت بافت به دلیل تولید یکنواخت و کیفیت ژنتیکی برتر، عملکرد و کیفیت محصول بهتری دارند. این موضوع در شرایطی که منابع آب محدود است، کمک میکند تا با مصرف آب کمتر، بیشترین بازدهی و کیفیت از کشت به دست آید.
در نتیجه، استفاده از نهالهای کشت بافت راهکاری پایدار و موثر برای مقابله با چالشهای آبی و خاکی در کشاورزی مدرن محسوب میشود. این ویژگیها به کشاورزان اجازه میدهد تا در شرایط کمآبی و در زمینهای با خاک نامناسب، تولیدات باکیفیتتری داشته باشند و بهرهوری منابع را افزایش دهند.
